तेहरान/नई दिल्ली: पश्चिम एशिया (Middle East) में जारी तनाव के बीच ईरान से जुड़ी कई बड़ी खबरें सामने आ रही हैं। लेबनान में सीज़फायर के बाद ईरान ने दुनिया के सबसे महत्वपूर्ण व्यापारिक मार्ग ‘हॉर्मुज़ स्ट्रेट’ को खोलने का बड़ा फैसला लिया है, वहीं भारत ने भी अमेरिकी प्रतिबंधों की परवाह किए बिना ईरान के साथ अपने रिश्तों को नई ऊँचाई दी है।
1. हॉर्मुज़ स्ट्रेट का खुलना और ईरान की शर्तें
ईरान के विदेश मंत्री अब्बास अराक़ची ने आधिकारिक तौर पर घोषणा की है कि लेबनान में युद्धविराम (Ceasefire) होने के बाद अब हॉर्मुज़ स्ट्रेट (Strait of Hormuz) को सभी कमर्शियल जहाजों के लिए खोल दिया गया है। हालांकि, ईरान ने साफ किया है कि सभी जहाजों को उनके ‘पोर्ट्स एंड मैरीटाइम ऑर्गनाइज़ेशन’ द्वारा निर्धारित रूट्स और गाइडेंस का पालन करना होगा।
2. भारत का अमेरिका को झटका: ‘युआन’ में खरीदा तेल
भारत और ईरान के रिश्तों में एक नया मोड़ आया है। रिपोर्ट्स के मुताबिक, भारतीय रिफाइनरीज ने ईरान से तेल खरीदने के लिए डॉलर के बजाय चीनी करेंसी ‘युआन’ में भुगतान किया है। यह कदम अमेरिका की दादागिरी के खिलाफ एक बड़ा कड़ा संदेश माना जा रहा है। हालांकि, अमेरिका ने संकेत दिए हैं कि ईरान और रूस से तेल खरीदने पर भारत के लिए मुश्किलें पैदा हो सकती हैं।
3. अमेरिका और ईरान के बीच गुप्त समझौता?
सूत्रों के हवाले से खबर है कि अमेरिका और ईरान के बीच उच्च स्तरीय बातचीत चल रही है। कहा जा रहा है कि अगले 60 दिनों में एक लिखित समझौता हो सकता है। अमेरिका ने ईरान को उसके फ्रीज किए गए फंड में से 6 बिलियन डॉलर लौटाने का ऑफर दिया है, जिसके बदले में ईरान को अपना एनरिच्ड यूरेनियम देना होगा।
4. लेबनान में सीज़फायर और इज़राइल की स्थिति
लेबनान में 10 दिनों के लिए युद्धविराम की घोषणा की गई है, जिससे विस्थापित लोग अपने घरों की ओर लौटने लगे हैं। ईरान का दावा है कि उनके हमलों के दबाव में आकर इज़राइल को यह डील करनी पड़ी है। दूसरी ओर, हिजबुल्लाह ने चेतावनी दी है कि उनके हाथ अब भी ‘ट्रिगर’ पर हैं और अगर इज़राइल ने शर्त तोड़ी, तो वे दोबारा हमला करेंगे।
5. पाकिस्तान और ईरान की बढ़ती दोस्ती
हाल ही में जब ईरानी डेलिगेशन पाकिस्तान के दौरे पर था, तब पाकिस्तान ने उनकी सुरक्षा के लिए 20 फाइटर जेट्स और अर्ली वार्निंग सिस्टम तैनात किए थे, ताकि इज़राइली हमले के खतरे को टाला जा सके। इस कदम के बाद दोनों देशों के बीच कूटनीतिक रिश्ते काफी मजबूत हुए हैं।
6. ईरान में सामान्य जनजीवन
जंग की अफवाहों के बीच ईरान के राष्ट्रपति मसूद पेजेशक्यान की एक तस्वीर वायरल हो रही है जिसमें वे तेहरान की सड़कों पर बेखौफ साइकिल चलाते नजर आ रहे हैं। यह दर्शाता है कि भारी दबाव के बावजूद ईरान का शीर्ष नेतृत्व और वहां की जनता मानसिक रूप से मजबूत है।
ایران کی بڑی سفارتی فتح: آبنائے ہرمز بحال، بھارت کے ساتھ ‘یوآن’ میں تجارت اور اسرائیل کی پسپائی
تہران/نئی دہلی: مشرق وسطیٰ میں تیزی سے بدلتی صورتحال کے درمیان ایران نے بڑی کامیابیوں کا دعویٰ کیا ہے۔ لبنان میں جنگ بندی کے بعد ایران نے آبنائے ہرمز (Strait of Hormuz) کو تمام تجارتی جہازوں کے لیے کھولنے کا اعلان کر دیا ہے، تاہم جہازوں کو ایرانی بحری تنظیم کے طے کردہ راستوں پر چلنا ہوگا۔
دوسری جانب، بھارت نے امریکی دباؤ کو مسترد کرتے ہوئے ایران سے تیل کی خریداری کے لیے ڈالر کے بجائے چینی کرنسی ‘یوآن’ میں ادائیگی کی ہے، جسے واشنگٹن کے لیے بڑا دھچکا قرار دیا جا رہا ہے۔ ذرائع کے مطابق امریکہ اور ایران کے درمیان 6 ارب ڈالر کے عوض یورینیم کی منتقلی پر خفیہ مذاکرات بھی جاری ہیں۔ ادھر پاکستان اور ایران کے دفاعی تعلقات میں بھی قربت آئی ہے، جہاں حالیہ دورے پر پاکستان نے ایرانی وفد کو 20 لڑاکا طیاروں کی سیکیورٹی فراہم کی۔ تہران کی سڑکوں پر صدر کی سائیکل چلانے کی تصاویر ایران کے مضبوط حوصلوں کی عکاسی کر رہی ہیں۔
پیروزی بزرگ دیپلماتیک ایران: بازگشایی تنگه هرمز، معامله نفتی هند با یوآن و عقبنشینی اسرائیل
تهران/دهلی نو: در پی تحولات اخیر منطقه، ایران از بازگشایی گذرگاه راهبردی تنگه هرمز برای تمامی کشتیهای تجاری خبر داد. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، تاکید کرد که تردد باید طبق مسیرهای هماهنگ شده با سازمان بنادر و دریانوردی ایران انجام شود.
در همین حال، هند با نادیده گرفتن تحریمهای آمریکا، بهای نفت ایران را با ارز «یوآن» چین پرداخت کرد که پیامی صریح به سیاستهای واشنگتن تلقی میشود. گزارشها همچنین از احتمال توافق محرمانه میان تهران و واشنگتن برای آزادسازی ۶ میلیارد دلار در قبال غنیسازی اورانیوم حکایت دارند. از سوی دیگر، اسکورت ۲۰ جنگنده پاکستانی برای هیئت ایرانی، نشاندهنده تقویت بیسابقه روابط تهران و اسلامآباد است. علیرغم فشارها، تصاویر دوچرخهسواری رئیسجمهور پزشکیان در خیابانهای تهران، آرامش و اقتدار داخلی ایران را به تصویر میکشد.
